Maski przeciwgazowe to niezbędne wyposażenie żołnierzy, formacji mundurowych oraz pracowników branż technicznych. Chociaż prototypy powstały ponad 100 lat temu, nie każdy zdaje sobie sprawę, jak ważne i niezbędne jest to akcesorium. Nie wszyscy wiedzą również, jak maski p-gazowe działają i dlaczego zapewniają bezpieczeństwo użytkownikom. Poznaj budowę i zasady działania indywidualnych środków ochronnych.
Krótka historia masek przeciwgazowych
Uznaje się, że to I wojna światowa była bezpośrednią przyczyną powstania masek przeciwgazowych. Okazuje się jednak, że ten historyczny konflikt był tylko powodem do ich rozwoju i wyposażenia wojsk. Pierwsze, proste maski, które miały chronić górne drogi oddechowe, powstały w 1799 r. Stworzył je Alexander von Humboldt, pruski inżynier górnictwa, dla bezpieczeństwa górników.
Maskę p-gazową, której działanie i zastosowanie jest podobne do współczesnego sprzętu, opracował jednak Lewis Haslett w 1847 r. Jego wynalazek patent zyskał dwa lata później. Ta profesjonalna maska była wyposażona w filtr oraz zawór wydechowy, co umożliwiało oddychanie zarówno przez nos, jak i usta.
W 1912 r. powstała inna maska, znana pod nazwą Safety Hood and Smoke Protector wymyślona przez Garretta Morgana. Sprzęt miał bawełniany kaptur z dwoma wężami sięgającymi ziemi, które pozwalały na swobodne oddychanie, ponieważ na niższym poziomie powietrze miało być czystsze. Funkcję filtra w tej prostej konstrukcji stanowiły namoczone w wodzie gąbki.
Pierwsze wojskowe maski przeciwgazowe
Dynamiczny rozwój masek przeciwgazowych wymusiła I wojna światowa. Podczas tego konfliktu wszystkie jego strony używały gazów bojowych. W 1915 r. podczas II bitwy pod Ypres wojska niemieckie użyły chloru. Ich przeciwnicy wyposażyli żołnierzy w bawełniano-muślinowe chusty. Jak można się domyślić, nie było to najskuteczniejsze rozwiązanie. Lekarz John Halden stworzył Black Veil Respirator – do chust dodano waciki nasączone roztworem neutralizujący chlor.
Projekt Haldena rozwinął Cluny MacPherson, który stworzył maskę całkowicie zakrywającą głowę. Jej dominującym materiałem było płótno nasączone substancją, która w kolejnych wersjach pochłaniała:
- chlor,
- gaz bojowy fosgen,
- gaz bojowy difosgen,
- gaz bojowy z chloropikryną.
Maska gazowa MacPhersona miała wizjer stworzony z miki. Ten sprzęt wojskowy stał się podstawowym wyposażeniem wojsk brytyjskich, a jego oficjalna nazwa to – hełm PH.
Bezpiecznym i współczesnym rozwiązaniem jest maska MFA FM 7700. Konstrukcja jest z hipoalergicznego sylikonu, a panoramiczne gogle są zabezpieczone przed parowaniem. Za sprawne oddychanie odpowiada filtr zgodny ze specyfikacją NATO – Rd 40 x 1/7”.
Maska przeciwgazowa MFA FM 7700
- Standard EN 136:1998 klasy III
- Odpowiednie odprowadzanie CO2
Przełomowym wynalazkiem okazał się ten, wymyślony przez Nikołaja Zelińskiego, rosyjskiego chemika. Jego maska gazowa miała wbudowany pochłaniacz z węglem aktywnym, który najlepiej pochłaniał gazy bojowe. To tego typu budowa znalazła się również w innych modelach ówczesnych, jak i obecnych masek p-gaz. Dopiero zastosowanie odpowiedniej filtracji zapewniło żołnierzom ochronę na wszystkich polach walki, gdzie używano środków chemicznych.
Budowa maski przeciwgazowej – przeznaczenie i używanie
Maski przeciwgazowe różnią się ze względu na przeznaczenie. Wyróżnia się maski filtracyjne oraz izolacyjne, które mają własne źródło świeżego tlenu. Budowa każdej z nich jest więc praktycznie bardzo podobna, a jedynym niuansem jest to, czy mają butlę z tlenem, czy system oczyszczania powietrza.
Każda maska przeciwgazowa ma część twarzową, wykonaną z elastycznego materiału z tworzywa sztucznego. W tej części znajdują się również wizjery, przypominające gogle, które umożliwiają podgląd. Konstrukcja ma zawory wydechowe i wdechowe.
Kolejnym elementem maski są gniazda do zamontowania pochłaniacza lub źródła świeżego tlenu – najczęściej w formie puszki. Takich elementów do podłączenia, zależnie od wersji, może być jedno lub dwa. Wojskowe maski gazowe bardzo często wyposażone są w zawór umożliwiający spożywanie napojów.
Maski przeciwgazowe – zasada działania
Działanie masek p-gazowych różni się od typu tego środka ochronnego. Maski filtracyjne pobierają powietrze z otoczenia, które trafia do filtropochłaniacza. W tym elemencie budowy jest oczyszczane – zarówno chemicznie, jak i mechanicznie np. z pyłów. Dopiero po tym procesie czyste powietrze trafia do użytkownika.
W przypadku masek izolacyjnych pobieranie powietrze nie następuje z zewnątrz. Użytkownik jest w pełni chroniony od skażonego środowiska zewnętrznego, dlatego tlen dostarczany jest z niewielkiej butli wchodzącej w skład zestawu. Niektóre maski tego typu mają możliwość przekształcenia dwutlenku węgla w świeży tlen, co jest przydatne podczas długotrwałego korzystania z ochrony.
FAQ – działanie i zastosowanie masek przeciwgazowych
Dowiedz się o maskach przeciwgazowych jeszcze więcej. Poznaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Jaką maskę przeciwgazową kupić?
Wybierając maskę przeciwgazową dla siebie, musisz ustalić jej przeznaczenie. Do celów cywilnych, np. prac z użyciem lakierów, farb oraz w środowisku dużego zanieczyszczenia powietrza, sprawdzą się maski filtracyjne. W przypadku skażeń chemicznych i działań wojskowych niezbędne będą maski izolacyjne, które zapewniają większą ochronę.
Kiedy powstała pierwsza maska przeciwgazowa?
Prototyp maski przeciwgazowej powstał w 1799 r., kiedy Alexander von Humboldt wymyślił środki ochrony dla górników. O wiele bardziej zaawansowane maski powstały w 1915 r. podczas I wojny światowej. Rozwój tego akcesorium wymusiło stosowanie gazów bojowych przez walczące strony konfliktu.
Czym różni się wojskowa maska przeciwgazowa od cywilnej?
Maski różnią się przede wszystkim zastosowaniem oraz stopniem ochrony. Wojskowe maski gazowe dopasowane są do pozostałego wyposażenia żołnierza, m.in.: hełmu i munduru. Dodatkowo wykonane są z trwalszych materiałów, a system filtrów jest zgodny ze standardami NATO. Maski na rynek cywilny wykonane są z cieńszego materiału, a system filtrujący dopasowany jest do rodzaju pracy wykonywanej w danym środowisku.
Jaka maska przeciwgazowa dla dziecka?
Maska przeciwgazowa dla dziecka powinna być przeznaczona właśnie dla tego rodzaju użytkownika. Modele te charakteryzują się mniejszymi rozmiarami oraz dopasowaniem do twarzy dzieci. Maski dla dorosłych nie nadają się dla dzieci, ponieważ nie zapewniają odpowiedniej szczelności, a przez to także ochrony.